تفلون چیست؟

تفلون نام تجاری “پلی تترافلوئوراتیلن”، همان محصول چند میلیارد دلاری شرکت دوپونت است. در موارد گوناگونی، از ماهیتابه های نچسب گرفته تا لباسهای فضایی و دریچه های مصنوعی قلب، استفاده شده است. کشف آن ناشی از تصادفی بود که “روی ج. پلانکت” (Roy.J.Plunkett)، شیمیدان جوانی که دکترای خود را از دانشگاه ایالتی اوهایو گرفته بود، مشاهده کرد. در این روز دکتر پلانکت مخزنی از “تترافلوئوراتیلن گازی”، باز کرد به این امید که سرد کننده ای غیر سمّی از آن تهیه کند. اما پلانکت و دستیارش جک ریبوک با شگفتی دیدند که گازی خارج نشد. پلانکت نمی توانست این پدیده را توجیه کند. وزن مخزن نشان می داد که باید پر از “فلوئوروکربن گازی” باشد.

پلانکت تصمیم گرفت کنجکاوی اش را درباره آن مخزن ” خالی” ارضاء کند. وقتی سیمی به دریچه مخزن وارد کرد و مطمئن شد که اشکالی ندارد، مخزن را اره کرد و به درونش نگاهی انداخت. در آنجا گرد سفید مومی شکلی پیدا کرد و دریافت که ممکن است این مشاهده چه معنایی داشته باشد.

کاربرد پلاستیک در هوافضا

مولکولهای تترافلوئورواتیلن گازی به حدی با یکدیگر ترکیب (پلیمریزه) شده بودند که ماده جامدی تشکیل دادند. هیچ کس تا آن هنگام پلیمریزاسیون این ترکیب بخصوص را مشاهده نکرده بود. اما با این حال واکنش به نحوی در مخزن “خالی” مرموز صورت گرفته بود. چندی نگذشت که این کشف تصادفی و ویژگی های عجیب پلیمر به دست آمده، شیمیدانان شرکت دوپونت را واداشت تا راههایی پیدا کنند که “پلی تترافلوئورواتیلن” را برحسب نیاز تولید کنند.

واقعاً هم که این گرد سفید مومی شکل ویژگیهای عجیبی داشت. از شن هم خنثی تر بود. نه تحت تأثیر اسیدها و بازی های قوی قرار می گرفت، نه حرارت. هیچ حلّالی هم آن را حل نمی کرد. اما بر خلاف شن بسیار “لیز” بود. 

تفلون در جنگ جهانی دوم

با وجود این ویژگی های جالب و غیرعادی، اگر جنگ جهانی دوم در نگرفته بود، تا مدتها بعد کار دیگری در زمینه آن صورت نمی گرفت. چند ماهی نگذشته بود که دانشمندانی که مشغول ساختن نخستین بمب اتمی بودند، احتیاج به ماده ای پیدا کردند تا بتوانند از آن واشرهایی بسازند که در برابر گاز بسیار خورنده هگزافلوئورید اورانیم، که برای تولید اورانیم 235 بمب مصرف می شد، مقاوم باشد.

سرهنگ لزلی ر. گرووز، مسئول بخش طرح بمب اتمی در ارتش ایالات متحده بود. وی از پلاستیک جدید شرکت دوپونت که فوق العاده خنثی بود، خبردار شد. بدین ترتیب این پلیمر لغزنده در واشرها و دریچه ها به کار رفت و نسبت به ترکیب خورنده اورانیم مقاوم بود. شرکت دوپونت در طی جنگ، تفلون را برای این کاربرد تولید کرد. عموم مردم تا بعد از جنگ هم چیزی درباره این پلیمر جدید نمی دانستند.

کاربرد پلاستیک های در صنعت پتروشیمی
کاربرد تفلون در فضانوردی

کاربرد تفلون

تفلون به طرق گوناگون بر زندگی میلیونها نفر در سراسر جهان اثر داشته است. از تفلون به عنوان ضربانساز یا سرخرگ آئورت استفاده می شود. چون تفلون از معدود موادی است که بدن، آن را در هنگام پیوند رد نمی کند. از آن می توان در ساخت قرنیه های مصنوعی، استخوانهای جایگزین برای چانه، بینی، جمجمه، مفاصل ران و زانو، قطعات گوش، نای مصنوعی، دریچه های قلب، زرد پی ها، بخیه ها، مجاری صفراوی و دندانهای مصنوعی، استفاده کرد.

از تفلون در پوشش بیرونی لباسهای فضانوردان استفاده شده است. تفلون ماده عایق کننده سیمها و کابلهای برقی است که در برابر تابش شدید خورشید بر سطح ماه مقاومت کرده اند. مخروطه دماغه و دیگر سپرهای گرمایی سفینه های فضایی و نیز مخازن سوخت آنها از تفلون ساخته شده اند.

همه این کاربردهای مهم و ارزشمند، ثمره کشف پلانکت بوده اند. آری، تصادفی بیش نبود، اما فقط به سبب کنجکاوی و ذکاوت مردی که این تصادف برایش اتفاق افتاد، به اکتشافی تبدیل شد.